|
Heinrich Tischner Fehlheimer Straße 63 64625 Bensheim |
Das Hutzellied
|
Email:
|
||
|
Das Hutzellied ist ein Heischelied, das am Hutzelsonntag (Invocavit) in der Rhön und von Ungarndeutschen aus der Rhön gesungen wird. Dem eigentlichen Hutzellied sind Heischeverse angehängt, die auch aus anderem Zusammenhang überliefert sind, aus dem Drei-Königs-Umzug und von Fasnachtsbräuchen. Hutzel sind getrocknete Früchte. Typ 1 Baladebusch, Baladebusch, mit Hutzelbrüh geschmolze und banner uns kei Hutzel gabt soll der Baam kei Frücht mer droch. Dowe em Bode hinichem Schlot steh en Kurb voll Eier, da gabte uns die früsche die alte leste wüsche, dowen Bode hinichem Schlott hängt a Stang mit Würscht da gabter uns die lange die kurze lässter hange. Ein alter Mann, der nicht mehr kann, der muss ein Fuhrmann werden und wenn er nicht mehr peitschen kann dann muss er unter die Erde. Ich bin ein kleiner König, gebt mir nicht zu wenig, lasst mich nicht so lange stehen, denn ich muss noch ein Häuschen weiter gehn. Schondra: Kalarerbusch, Kalarerbusch mit Hutzelbrüh geschmolze. Onn bann d'r uns kä Hutzel gadd, soll euch d'r Baam kä Frucht me drooch. Dowe em Bode, hennig em Schlot stett en Kurb voll Eier, Gadd 'r ons die frösche, die alde läßt 'r wösche. Ein alter Mann, der nicht mehr kann, der muss ein Fuhrmann werden; und wenn er nicht mehr peitschen kann, dann muss er unter die Erden. Hutzel onn Sauerkraut köcht m'r im Wenter. Bann's Gäßje v'rreckt is hölt's d'r Schender. Ich bin ein kleiner König, Gebt uns nicht zu wenig, Läßt onns net zu lang hersteh, m'r wölle ä Häusje weider geh. Dunkels Heimatbuch 79 Typ 2 Fulda: Zum Cilies, kall Erwes, mit Hutzel-Brö geschmelzt Buchonia 1829 4,18 Mackenzell: Siljes, gaal Ärbes, mit Hutzelbree geschmaelzt, on bann ei ons kei Hutzel gatt, so soll de Baum kei Bern mee troa. Drobe in de Ferscht, do hänge dee lange Werscht, do gatt er ons dee lange, dee annern lot er hange. Drobe vir de Kommerschdier do schtett enn Kurb vool Eier, do gatt er ons dee fresche, dee annern lott er wesche. Hutzel hin, Hutzel hae, Hutzel mosse gegaesse waer. Ich bin ein kleiner König, gebt mir nicht zu wenig, lasst mich nicht so lange stehn, denn ich muss noch weiter gehn. Silles kall Ahrwes mit Hutzelbreeh geschmälzt. Onn ban’ner ons kei Hutzel gatt, do soll de Baum kei Berrn meh trohr. Owe in de Ferscht, do häng dee lange Werscht, doo gatt er ons de lange, dee annern lott er hange. Owe hänger de Kommerschdier, do stett en Kurb fohl Eier, doo gatt er ons dee fresche, de annern lot er wesche. / Silles kall Ahrwes mit Hutzelbreh geschmältzt on ban'ner ons kei Hutzel gatt da soll de Baum kei Berrn meh trohr owe in de Ferscht, do hänge de lange Werscht do gatt er ons de lange de annern lot er hange owe hänger de Kommerschdiehr do stett'en Kurb fohl Eier do gatt er ons dee fresche de annern lot er wesche Hutzel hin, Hutzel hä, de Hutzel mosse gefresse wäh 1. Fassung: Komm Silius komm Erwus mit Hutzelbrieh g'schmälzt. Wann d'r me ka Hutzel gept, sol eir Bam ka Bian meh troch'! Drove in de Scheier steht en Kuerp voll Aier. Gept m'r nue di fresche, loßt die alde wesche! Drowe in Fiascht hängt e Stang voll Wiascht. Gept m'r nue die lange, loßt die kueze hange! Drauß uff en Felt steht e Kuerp voll Gelt. Gept m'r nue die Silwerzehner, loßt die Kreizer liege! Liewes Fraje, gept m'r Aier! Seid'r reich, so gept m'r gleich, seid'r oarm, soll Gott erboarm! 2. Fassung Zom Selges gale Aerbes mit Huitzelbröh geschmälzt. On bann ihr ons kei Huitzel gatt, soll euch der Baum kei Bien me troa. Drobe in dem Fiescht, do hänke de lange Wiescht, gatt ons nur de lange on losst de koeze hange. Henge in der Riesigseck do steht en Kuerb voll Kreppel, on gatt ihr ons kei Kreppel, do mache mer euch e Gedeppel. Drobe in dem Schornstei, do henke de lange Säubei. Gatt ons nur de lange on losst de koeze hange. Drobe off der Dais, do steht en Kuerb voll Eier. On gatt ihr ons kei Eier, do mache mer euch eh Gebaier! Typ 3 Doss Hutzellied Hutzelstielee, Hutzelstielee, mach mer Feuer im Oofe. Stoß mer nett dee Kochel iie, sonst raucht`s mir in die Stuuwe. Von de Stuuwe in de Jehn, klänne Kräbbel ässe mer geärn grosse noch vill leever. Drobe in de Fürscht, da hänge die lange Würscht, drobe im Schoenstei, da hänge die lange Säubei, die koezze losster hange, gabbt ons nur die lange. önge im Kääler, stedd en Kurb vool Eier, gabbt ons nur de fresche, de olle loster wesche. Dee Hutzel son gesoode Se honn en decke Knode On bann ey ons kei Hutzel gad Dann soll de Baum kei Berrn me droan Oobe im Ferscht Doa hänge de decke Werscht Doa got ey ons de Lange De korze lot ey hange Ich bin der kleine König Gebt mer net zu wenich Lot mei net zo lange stehn Denn ich will noch weider gehn Der Anfang des Hutzelliedes Typ 1 Fulda Zum Cilies, kall Erwes, mit Hutzel-Brö geschmelzt Macken- Siljes, gaal Ärbes, mit Hutzelbree geschmaelzt zell Silles kall Ahrwes mit Hutzelbreeh geschmälzt Molzbach Silles kall Ahrwes mit Hutzelbreh geschmältzt Ungarn Komm Siliuskomm Erwus mit Hutzelbrieh g'schmälzt. Zom Selges gale Aerbes mit Huitzelbröh geschmälzt. Typ 2 Schöndeling Baladebusch, Baladebusch, mit Hutzelbrüh geschmolze Schondra Kalarerbusch, Kalarerbusch mit Hutzelbrüh geschmolze. Typ 3 (ein anderes Lied) Fulda Hutzelstielee, Hutzelstielee, mach mer Feuer im Oofe. Typ 1 Cilies = Type 3 –stielee? = Gelee, südhess. Schillee? Cilies, kall Erwes < Gelee, Latwerge? Gelee um 1800 aus dem Französischen) Typ 2 Balade- / Kalarerbusch = Marmelade, Mus? Marmelade ist das ältere Wort (16. Jahrhundert aus dem Portugiesischen) Ältere Fassung Typ 3: Marmelade, Mus, mit Hutzelbrüh geschmälzt Jüngere Fassung Typ 1: Gelee, Latwerge, mit Hutzelbrüh geschmälzt > Schillee is kaan Erwes > Cili-es, kall Erwes Beides gibt einen besseren Sinn als "gelbe / kalte Erbsen mit Hutzelbrühe" Rekonstruktion Hutzeln: Nur in der Rhön und bei Auswanderern in Ungarn <Marmelademus / Gelee, Latwerge> mit Hutzelbrüh geschmälzt. Hutzeln her, Hutzel her! Die Hutzeln müssen gefressen werden. Wann ihr uns keiⁿ Hutzel gebt, soll euch der Baum keiⁿ Birn mehr trag'. Eier: Droben in der Scheuer steht ein Korb mit Eier. Gebt uns nur die frischen, die alten lasst ihr wischen. Rheinhessen: drowwe in dem Hinkelhaus steht en Korb voll Āier, gebb mer Sticker zehⁿ, die Hinkel kenne wirrer annere lehⁿ. Südhessisches Wörterbuch 3,1676 Würste: Droben in der First hängt ein' Stang mit Würst. Gebt uns nur die langen, die kurzen lasst ihr hangen. Rheinhessen: Drowe in de Ferschd hengd e Stang mit Werschd Südhessisches Wörterbuch 2, 745 Dort drowe in de Ferscht, dort hängt e Stang voll Werscht, do ess die än so klän, do nämm ich zwo vor än Ähnliche Reime: Dreikönigsvers Ich bin ein kleiner König, gebt mir nicht zu wenig, lasst mich nicht zu lange stehn, ich will ein Häuschen weitergehn. Südhessen, Hahn bei Pfungstadt Içh bin ən klâinə Kʰœ̄niǵ, gɛbbd mìʳ nìt zu wēníg, lossd miçh nìt zu lángə štēn, içh will ə Haysċhə waiðɛʳgēn. HT Fastnacht Die Fastnacht die geht an, Do kummen die Faßtnachtsbiewercher Unn singen scheene Liererscher, Hannappel die han! Gewen mer Eier orrer Speeck, Gehn ich vor de Dehr eweck! Dort drowe in de Ferscht Hängen die lange Werscht, Die korze lossen hänge! verderbter Text |
||||
|
|
|
|
Datum: 2010 Aktuell: 03.03.2012 |
|